باب چهارم از قسم دوم : در ذكر بعضى قوانين كلّيه كه متعلّق است به ملك چون قانون مشاورت در امور ملكى و تدبير خزاين و اموال و تدبير معاش و اخراجات و ترك اسراف و تبذير و تعديل احوال سپاهى و عمّال و رعايا در اين ابواب ، و تدبير اطّلاع بر احوال دوستان و دشمنان و مراسم جاسوسان و خبرگيران و فرستادن رسولان و تدبير سلوك با رسولان . و در اين باب چند فصل است : فصل اوّل : در قانون مشاورت در امور خداى عز و جلّ در قرآن مجيد فرموده خطاب به حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله : وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ « 1 » يعنى : « مشاورت كن با ايشان - يعنى ، با ياران خود . پس ، هرگاه عزيمت بر امرى كردى ، پس توكّل كن بر خداى عز و جلّ » و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه فرموده : « ما حار من استخار ، و لا ندم من استشار ، و لا افتقر من اقتصد . » يعنى : « حيران نشد كسى كه استخاره كرد ، و پشيمان نشد كسى كه استشاره كرد ، و فقير نشد كسى كه ميانه‌روى كرد و از اسراف احتراز نمود . » و از آن حضرت منقول است كه ، « من اعجب برأيه ضلّ ، و من استغنى بعقله ذلّ . » يعنى : « هركس كه معجب به رأى خود باشد - يعنى ، غرّه باشد به رأى خود و اعتماد تمام بر آن كرد - گمراه شد ، و هركه مستغنى به عقل خود شد و عقل ديگرى را مدد عقل خود نساخت ، ذليل شد . » و از كلمات مقدّسهء حضرت امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده كه ، « لا يستغنى العاقل عن

--> ( 1 ) . آل عمران : 159 .